1  چکیده مبسوط مقدمه و هدف: زیره سبز (Cuminum cyminum L.) یکی از مهمترین و اقتصادی ترین گیاهان دارویی از تیره چتریان است و دارای پراکنش قابل‎توجهی در نقاط مختلف کشور می باشد. زیره سبز از مهمترین گیاهان دارویی ایران است که نیاز آبی پایینی جهت تکمیل دوره رشد دارد؛ بنابراین یکی از گیاهان با ارزش جهت کشت در مناطق خشک و نیمه‎خشک دنیا به‎شمار می رود. تنوع ارقام یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر عملکرد محسوب می شود. بنابراین شناسایی دقیق و صحیح ژنوتیپ ها و توده های بومی علاوه بر اینکه در برنامه های به‎زراعی این گیاهان ضرورت دارد؛ در حفظ ذخایر ژنتیکی نیز بسیار مؤثر است. در این تحقیق از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG) بر اساس عملکرد دانه و برخی از صفات زراعی برای شناسایی اکوتیپ های برتر زیره سبز، از روش تجزیه خوشه ای برای گروه بندی اکوتیپ های مورد مطالعه و از روش رگرسیون گام‎ به‎ گام برای تعیین مهمترین صفات مؤثر بر عملکرد اسانس استفاده شد. مواد و روش ها: به ‎منظور ارزیابی اکوتیپ های زیره سبز با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG)، آزمایشی در سال زراعی 1402-1401 بر روی دوازده اکوتیپ زیره سبز در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به‎ صورت مزرعه ای در شهر ابرکوه اجرا شد. اکوتیپ های مورد بررسی از استان های یزد (اردکان، ابرکوه، اشکذر، بافق و خاتم)، فارس (شیراز و آباده)، اصفهان (اصفهان و سمیرم) و کرمان (کرمان، رفسنجان و سیرجان) جمع آوری گردید. صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته، تعداد چتر در بوته، تعداد دانه در چتر، وزن هزاردانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، درصد و عملکرد اسانس در این پژوهش اندازه گیری شد. در این تحقیق به‎منظور انتخاب اکوتیپ های برتر زیره سبز از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل و روش تجزیه خوشه ای استفاده شد. یافته ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اکوتیپ ها از نظر تمام صفات مورد مطالعه به‎جز وزن هزاردانه اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین مشخص شد که بیشترین عملکرد دانه در اکوتیپ سیرجان به‎میزان 642/3 کیلوگرم در هکتار و پس از آن اکوتیپ های کرمان، خاتم و اردکان (به‎ترتیب 634، 614/2 و 594 کیلوگرم در هکتار) قرار داشتند. کمترین مقدار عملکرد دانه در اکوتیپ های اشکذر (456/3 کیلوگرم در هکتار) و بافق (467/11 کیلوگرم در هکتار ) مشاهده شد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که اکوتیپ های سیرجان، خاتم، کرمان و اردکان در اغلب صفات مؤثر بر عملکرد دانه بیشترین مقدار را داشتند. کمترین مقدار ارتفاع بوته در اکوتیپ های کرمان و سیرجان و بیشترین آن در اکوتیپ های بافق و اشکذر مشاهده گردید. اکوتیپ های سیرجان، کرمان، خاتم و اردکان با کمترین فاصله از ژنوتیپ ایده آل (di+)، بیشترین فاصله از ژنوتیپ غیر ایده آل (di-) و بیشترین مقدار شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (به‎ ترتیب 0/937، 0/926، 0/769 و 0/667) به‎عنوان اکوتیپ های مطلوب معرفی شدند و اکوتیپ های اشکذر، بافق و شیراز با بیشترین فاصله از ژنوتیپ ایده آل (di+)، کمترین فاصله از ژنوتیپ غیر ایده آل (di-) و کمترین مقدار SIIG (به‎ترتیب 0/059، 0/094 و 0/166) به ‎عنوان ضعیف ترین اکوتیپ ها از نظر صفات مورد بررسی انتخاب شدند. بر اساس نتایج تجزیه خوشه ای حاصل از صفات معنی دار در تجزیه واریانس به‎روش وارد و با محاسبه فاصله اقلیدسی، اکوتیپ های مورد مطالعه در سه گروه مجزا قرار گرفتند. اکوتیپ های سیرجان، خاتم، آباده، کرمان و اردکان در گروه اول، اکوتیپ های اشکذر، شیراز و بافق در گروه دوم و اکوتیپ های ابرکوه، اصفهان، سمیرم و رفسنجان در گروه سوم قرار گرفتند. اکوتیپ های گروه اول از نظر عملکرد دانه و اکثر صفات مورد بررسی از گروه های دیگر و میانگین کل برتر بودند. اکوتیپ های گروه دوم کمترین مقدار عملکرد دانه و سایر صفات به‎جز ارتفاع بوته را داشتند. اکوتیپ های گروه سوم از نظر صفات مورد مطالعه دارای مقادیر متوسط بودند. نتایج فواصل بین مرکز گروه های حاصل از تجزیه خوشه ای نشان داد که بیشترین فاصله ژنتیکی بین اکوتیپ های گروه های اول و اکوتیپ های گروه دوم وجود داشت و بنابراین می توان بیان کرد که تلاقی بین اکوتیپ های گروه اول با اکوتیپ های گروه دوم احتمالاً تنوع ژنتیکی و میزان هتروزیس بالاتری را ایجاد خواهد نمود. به ‎منظور انجام روش تجزیه رگرسیون گام‎ به‎ گام عملکرد اسانس به‎عنوان متغیر وابسته و سایر صفات مورد بررسی به عنوان متغییر مستقل انتخاب شدند. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که چهار صفت تعداد چتر در بوته، تعداد شاخه در بوته، تعداد دانه در چتر و درصد اسانس وارد معادله رگرسیون گام‎به‎گام شدند و توانستند 99/5 درصد از کل تغییرات عملکرد اسانس را تبیین کنند. نتیجه گیری: نتایج تجزیه خوشه ای اکوتیپ های مورد مطالعه با استفاده از صفات مورد بررسی و رتبه بندی ارقام با استفاده از روش شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل تطابق زیادی با یکدیگر داشتند. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که روش SIIG به‎خوبی توانسته است اکوتیپ ها را دسته بندی نماید. با توجه به نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای و مقادیر روش SIIG می توان نتیجه گیری کرد که اکوتیپ های سیرجان، خاتم، آباده، کرمان و اردکان به‎عنوان برترین اکوتیپ ها می باشند و از این اکوتیپ ها می توان در برنامه های به‎نژادی و توسعه کشت این گیاه استفاده نمود. بر اساس نتایج این پژوهش اکوتیپ های اشکذر، شیراز و بافق به‎عنوان ضعیف ترین اکوتیپ ها معرفی شدند.

تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیر زنده می باشد که رشد، متابولیسم و عملکرد گیاهان زراعی را در سراسر دنیا تحت تاثیر قرار می دهد. این تحقیق به منظور شناسایی ژنوتیپ های کلزا متحمل به خشکی با استفاده از شاخص های مختلف تحمل به خشکی در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد انجام شد. دو سطح آبیاری شامل آبیاری براساس 80 میلی متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A (به عنوان تیمار شاهد)، قطع آبیاری از ابتدای مرحله گل دهی که در کرت اصلی قرار گرفت و 21 ژنوتیپ و لاین دبل هاپلوئید کلزا در کرت فرعی، به صورت طرح کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. شش شاخص تحمل به خشکی شامل شاخص حساسیت به خشکی، شاخص تحمل تنش، شاخص تحمل، میانگین هارمونیک، میانگین تولید، میانگین هندسی عملکرد بررسی شد و هم چنین شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل بر مبنای شاخص های مختلف تحمل به خشکی (STI، GMP، SSI، MP، TOL و HM) و صفات فیزیولوژی محاسبه شد. نتایج نشان داد تنش آبی تأثیر منفی بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد، ارتفاع بوته و تعداد شاخه های ثانویه کلزا داشته است. بر مبنای شاخص SIIG، ژنوتیپ هایSLM046 و Adriana به ترتیب با بیش ترین مقدار SIIG (به ترتیب 791/0 و 756/0) به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش در شرایط تنش خشکی معرفی شدند و می توانند ژنوتیپ هایی مناسب برای مناطق خشک باشند. این نتایج را نمودار سه بعدی نیز تایید نمود. در مجموع شاخص SIIG یک روش مناسب برای شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش با استفاده از سایر شاخص های مختلف تحمل به خشکی و صفات مرفولوژیک می باشد.

این پژوهش به منظور ارزیابی پایداری عملکرد دانه و برهمکنش ژنوتیپ و محیط بر عملکرد دانه لاین های امیدبخش باقلا، 11 لاین امید بخش همراه با چهار رقم فیض، شادان، مهتا و برکت (شاهد)، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه تحقیقاتی (گرگان، دزفول، بروجرد و ایرانشهر) به مدت دو سال زراعی (1399-1397) انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد که اثر محیط، ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ و محیط به ترتیب با سهم 60/07، 19/8و 20/07 درصد از تنوع کل عملکرد دانه، معنی دار بودند. بر اساس نتایج تجزیه GGE بای پلات دو مؤلفه اصلی اول (ژنوتیپ) و دوم (برهمکنش ژنوتیپ و محیط) در مجموع 5/76 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. بر اساس نمودار چند ضلعی، دو محیط کلان و ژنوتیپ های سازگار برای هر محیط شناسایی شدند. براساس نزدیکی به مبدأ بای پلات، ژنوتیپ های G1، G3، G4 و G14 دارای پایداری عمومی بالا شناخته شدند. بر اساس نتایج تجزیه و تحلیل GEI و GGE بای پلات، محیط گرگان در هر دو سال آزمایش از قدرت تفکیک بالایی برخوردار بود و به عنوان مکان مناسب برای گزینش ژنوتیپ های برتر باقلا شناخته شد. بر اساس نتایج تجزیه بای پلات ژنوتیپ G6  (Barkat×New mammoth) در همه محیط ها از لحاظ عملکرد و پایداری نسبت به سایر ژنوتیپ ها برتر بود. ژنوتیپ های G10 (HBP/SOE/99)، G9 (ILB1266)، G2 (Barkat×ILB 5284) و G4 (Barkat×Giza Blanka)، علاوه بر پایداری عملکرد، دارای عملکرد دانه بالاتر از ارقام شاهد بودند و بنابراین برای استفاده در برنامه های به نژادی و در ادامه برای توسعه کشت باقلا در مناطق هدف مناسب شناخته شدند.

مقدمه و هدف: آفتابگردان (Helianthus annuus L.) یکی از مهمترین گیاهان دانه روغنی است و روغن آن به دلیل داشتن اسیدهای چرب غیراشباع فراوان و فقدان کلسترول از کیفیت بالایی برخوردار است. خشکی یکی از فاکتورهای محدودکننده تولید محصولات زراعی در شرایط متغیر اقلیمی می باشد که شدت آن در آینده افزایش خواهد یافت. در این تحقیق، تحمل به خشکی تعدادی از ارقام آفتابگردان در شرایط بدون تنش و تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفت و از روش SIIG برای ادغام صفات مورد مطالعه به منظور انتخاب بهترین ارقام متحمل به خشکی استفاده شد. مواد و روش ها: به منظور ارزیابی ارقام متحمل و حساس به تنش خشکی با استفاده از شاخص تحمل (Ti) برای صفات مورد مطالعه و شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG)، آزمایشی در سال زراعی 1401 به صورت جداگانه در دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی بر روی ده رقم آفتابگردان شامل آذرگل، آل استار، مستر، هایسان33، گلسا، قاسم، فرخ، شمس، گلشید و برزگر در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به صورت مزرعه ای در شهر ابرکوه اجرا شد. صفات عملکرد دانه، ارتفاع بوته، تعداد روز تا رسیدگی، تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه در این پژوهش اندازه گیری شد. یافته ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر تنش خشکی و رقم برای تمام صفات مورد مطالعه معنی دار بود. برهمکنش تنش×رقم تنها در صفت عملکرد دانه معنی دار بود. تنش خشکی باعث کاهش معنی دار در تمام صفات گردید. براساس نتایج مقایسه میانگین مشخص شد که ارقام فرخ، برزگر و شمس در اغلب صفات مورد بررسی بیشترین مقدار را داشت و بنابراین می توان این ارقام را برای کشت در هر دو شرایط آزمایش پیشنهاد داد. ارقام قاسم، فرخ و شمس بیشترین مقدار Ti را برای صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و تعداد دانه در طبق داشتند. ارقام قاسم، برزگر، فرخ، شمس و گلسا به ترتیب بیشترین و ارقام آل استار، گلشید و هایسان33 به ترتیب کمترین مقدار SIIG را داشتند. براساس نتایج تجزیه خوشه ای، ارقام مورد مطالعه با استفاده از مقادیر Ti صفات در دو گروه مجزا قرار گرفتند. ارقام آذرگل، برزگر، گلسا، شمس، مستر، قاسم و فرخ در گروه اول و ارقام آل ستار، هایسان33 و گلشید در گروه دوم قرار گرفتند. ارقام گروه اول از نظر مقادیر شاخص Ti برای صفات عملکرد دانه، وزن هزاردانه و تعداد دانه در طبق از گروه دوم و میانگین کل برتر بودند. نتیجه گیری: نتایج تجزیه خوشه ای ارقام با استفاده از مقادیر Ti صفات و رتبه بندی ارقام با استفاده از SIIG تطابق زیادی با یکدیگر داشتند و با توجه به نتایج تجزیه خوشه ای و مقادیر SIIG می توان گفت که ارقام فرخ، قاسم، شمس، برزگر، آذرگل، گلسا و مستر متحمل به خشکی و ارقام آل ستار، هایسان33 و گلشید حساس به خشکی می باشند.

به منظور ارزیابی تحمل به تنش خشکی در 18 لاین پیشرفته گندم دوروم در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار تحت دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی طی سال زراعی 97-1396 در ایستگاه گچساران بررسی شد. در این مطالعه صفات روز تا سنبله دهی، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، نمره زراعی، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در مترمربع، کاهش دمای کانوپی در دو مرحله سنبله دهی و پرشدن دانه، مقدار سبزینگی در دو مرحله سنبله دهی و پرشدن دانه اندازه گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین لاین های مورد مطالعه در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی از نظر صفات روز تا سنبله دهی، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، نمره زراعی، تعداد دانه در سنبله، کاهش دمای کانوپی و مقدار سبزینگی در دو مرحله سنبله دهی و پرشدن دانه اختلاف معنی دار وجود داشت. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد که لاین های 4، 9، 13، 15، 16 و 17 در اکثر صفات از بقیه لاین ها بهتر بودند. ارزیابی لاین های حساس و متحمل با محاسبه شاخص تحمل (Ti) برای صفات اندازه گیری شد. لاین های 1، 2، 4، 6، 9، 15 و 17 که در اکثر صفات شاخص Ti بالایی داشتند، لاین های متحمل تری بودند. انتخاب لاین های برتر براساس شاخص انتخاب ژنوتیپ برتر (SIIG) انجام شد. لاین های 4، 5، 9 و 15 با داشتن بالاترین مقدار این شاخص، جزو متحمل ترین لاین ها و مناسب برای کشت در شرایط دیم بودند. لاین های 7، 8، 10 و 14 با داشتن پایین ترین مقدار این شاخص جزو حساس ترین لاین ها بودند. نتایج حاصل از این رتبه بندی با نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای برمبنای شاخص های Ti مطابقت زیادی داشت.

به منظور تعیین ژنوتیپ ایده آل گوجه سبز با در نظر گرفتن کمیت و کیفیت میوه، 32 ژنوتیپ در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کرج طی دو سال زراعی 1397 و 1398 ارزیابی شدند. جهت ارزیابی ژنوتیپ­ها و تعیین ژنوتیپ مطلوب، از 26 صفت مرتبط با میوه، باردهی و عملکرد استفاده شد. با تجزیه واریانس مرکب داده­ها، منبع تغییر ژنوتیپ برای تمام صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی دار شدند. شاخص ASIIG نشان داد که ژنوتیپ های CodR، Cod100، گوجه ملایر و گوجه سیاه مطلوب ترین ژنوتیپ های آزمایشی با شاخصی بالاتر از 55 درصد بودند. همچنین ژنوتیپ های cod98، cod99، گوجه باغی قصردشت، گوجه قمی و گوجه هلندی با شاخص ASIIG بالاتر از 49 درصد در رتبه های بعدی قرار گرفتند. با استفاده از نمودارهای روش ASIIG و گروه بندی ژنوتیپ ها بر این اساس، ژنوتیپ های CodR، Cod100، Cod98، Cod99، گوجه ملایر، گوجه سیاه و گوجه باغی قصردشت در چارک مطلوب واقع شدند. با تجزیه خوشه ای ژنوتیپ های CodR، Cod100، گوجه سیاه و گوجه ملایر به همراه ژنوتیپ فرضی کاملاً ایده­آل (+) در فاصله برشی 018/0 در یک خوشه قرار گرفتند. بر اساس نتایج این تحقیق، هفت ژنوتیپ CodR، Cod100، Cod98، Cod99، گوجه ملایر، گوجه سیاه و گوجه باغی قصردشت به عنوان ژنوتیپ های مطلوب این پژوهش از نظر کمیت و کیفیت میوه انتخاب شدند. درنهایت به دلیل مزایای بالای شاخص ASIIG، پیشنهاد گردید از این شاخص جهت تعیین ژنوتیپ مطلوب در سایر محصولات باغی استفاده شود.

به منظور انتخاب هیبرید ایده آل به لحاظ کلیه صفات مورد ارزیابی، تعداد 16 هیبرید تست کراس همراه با رقم شاهد داخلی دنا و سه رقم شاهد خارجی FD16B3013، Urselina و BTS1930، آزمایشاتی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در پنج منطقه کرج، میاندوآب، مشهد، شیراز و همدان طی سال زراعی 1402 اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اختلاف بین مواد گیاهی مورد مطالعه از نظر کلیه صفات مورد ارزیابی (غیر از صفات میزان پتاسیم ریشه) در سطح احتمال یک درصد معنی دار بودند که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی بین آن ها می باشد. بر اساس نتایج محاسبه شاخص SIIG، رقم FD16B3013 در جایگاه اول و سپس هیبرید شماره 12 [(201-9*301-11) * S1 – 980133] در جایگاه دوم قرار گرفت. رقم دنا با کمترین شاخص SIIG به عنوان ضعیف ترین و مطابق نتایج اکثر مناطق، هیبرید شماره 4 و 5 نیز بعد از رقم دنا از وضعیت نامطلوبی برخوردار بودند. . بر اساس میانگین داده ها، بیشترین همبستگی مثبت و منفی معنی دار به ترتیب بین شاخص SIIG و صفت عملکرد قند خالص (**85/0) و میزان سدیم ریشه (**80/0-) مشاهده گردید. نتایج حاصل از محاسبه شاخص SIIG به لحاظ شناسایی ارقام و هیبریدهای ایده آل تا حدود زیادی مطابق با نتایج حاصل از رتبه بندی آن ها بود که در مجموع، هیبریدهای شماره 12 و 9 [(201-9*301-11) * S1 – 980126] از وضعیت مطلوب تری نسبت به سایر هیبریدها برخوردار بودند و لذا می توان این دو هیبرید و در مرحله بعد هیبریدهای شماره 8 ((201-9*301-11) * S1 – 980119) و 14 ((201-9*301-11) * S1 – 980139) را به عنوان هیبریدهای برتر و ایده آل معرفی نمود و می توان از آن ها برای تحقیقات تکمیلی مانند آزمایشات پیشرفته و سازگاری استفاده نمود. همچنین وجود اختلاف چشمگیر وضعیت رقم شاهد داخلی دنا با هیبریدهای مذکور در کلیه مناطق و میانگین آنها حاکی از پیشرفت ژنتیکی در هیبریدهای جدید بوده و بنابراین، این هیبریدها نویدبخش معرفی نسل جدیدی از ارقام توسط مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند می باشد.

گزینش ژنوتیپ هائی با عملکرد و پایداری بالا هدف اصلی اغلب برنامه های اصلاحی سویا است. این تحقیق با هدف بررسی سازگاری و پایداری عملکرد 16 ژنوتیپ سویا شامل 13 لاین خالص و سه رقم لینفورد، کلین و صبا در پنج منطقه کرج، گرگان، مغان، زرقان و شهرکرد و دو سال (1391-1390 و 1392-1391) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. جهت تعیین سازگاری و پایداری عملکرد از تجزیه GGE بای پلات استفاده شد. در تجزیه واریانس مرکب اثرات "ژنوتیپ"، "ژنوتیپ × مکان"، "ژنوتیپ × مکان × سال" در سطح احتمال 1 درصد بودند ولی اثر "ژنوتیپ × سال" غیرمعنی دار بود. دو مؤلفه PC1 و  PC2در مجموع 9/52 درصد از واریانس اثرات ژنوتیپ و ژنوتیپ × محیط  (G + GE)را توجیه نمودند. روشGGE  بای پلات نشان داد که لاین (Williams8× Delsoy4210) L68 با عملکرد 2844 کیلوگرم در هکتار بهترین ژنوتیپ از نظر عملکرد و پایداری بود. در این بررسی سه محیط کلان شناسایی شد که اولین محیط کلان شامل محیط های کرج 1390، گرگان 1390، گرگان 1391، زرقان 1391 و مغان 1391 بود. دومین محیط کلان شامل محیط های کرج 1391، زرقان 1390 و مغان 1390 و سومین محیط کلان شامل شهرکرد 1390 و شهرکرد 1391 بود. هم چنین محیط کرج 1391 به عنوان مطلوب ترین محیط از جهت توانایی تمایزدهندگی ژنوتیپ برتر و نمایندگی محیط هدف بود. از آنجا که دو محیط گرگان 1390 و گرگان 1391 در محیط کلان اول و دو محیط شهرکرد 1390 و شهرکرد 1391 در یک محیط کلان (سوم) قرار گرفتند، می توان برای کاهش هزینه به انجام یک سال آزمایش در این مناطق اکتفا نمود.

بررسی اثرات متقابل ژنوتیپ× محیط و تجمیع برآیند پارامترهای پایداری از مشکلات اساسی در تصمیم گیر های پژوهشگران اصلاح نباتات است. هدف این تحقیق، بررسی پایداری و ارائه راه کار برای ادغام پارامترهای پایداری با استفاده از روش های ناپارامتری می باشد. به این منظور صد ژنوتیپ و رقم زیتون گردآوری شده از سراسر ایران، در اقلیم طارم، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1385 کاشته شده و طی شش سال باغی از سال 1391 تا 1396 مورد مطالعه قرار گرفتند. جهت مطالعه اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط از چهار روش دی کرون/ واندرلان، بریدنکامپ، هیلدبراند و کوبینگر و برای تعیین سازگاری از روش های ناپارامتری نصار و هان و تنارازو استفاده گردید. تجمع برآیند اثر هر معیار پایداری و عملکرد با استفاده از روش "شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل تعدیل یافته" (ASIIG) و پلات منتج، انجام گرفت. بر این اساس رقم های کرونیکی و کنسروالیا رقم های مطلوب، برای معیارهای پایداری و عملکرد و ژنوتیپ های QG12، BN8 و BASH در رتبه آخر از نظر پایداری و عملکرد قرار گرفتند.